Aartsbisschop Marsh’s Bibliotheek

St. Patrick’s Close, Dublin 8, Ireland.

De eerste Openbare Bibliotheek in Ierland.

Marsh’s bibliotheek, gebouwd in 1701 door Aartsbisschop Narcissus Marsh (1638-1713) is de eerste openbare bibliotheek in Ierland en één van de eerste op deze eilanden. Hij werd ontworpen door Sir William Robinson die eerder al de architect was van het Royal Hospital, Kilmainham.

Het interieur van de bibliotheek, met zijn mooie, donkere, eiken boekenrekken die allemaal een in hout uitgesneden gevel hebben met erbovenop een mijter, en de drie elegante alkoven of "kooien" afgezet met draad, waarin de lezers werden opgesloten met zeldzame boeken, bleef onveranderd sinds de bouw, driehonderd jaar geleden. Het is een prachtig voorbeeld van een zeventiende eeuwse wetenschappelÿke bibliotheek. Oorspronkelijk waren vele boeken vastgeketend. Ieder boek had een kleine metalen gesp, vastgemaakt aan een ketting met aan het uiteinde een ring die over een houten staaf kon schuiven, die bevestigd was aan ieder rek.

In 1707 werd een besluit goedgekeurd in het Ierse Parlement, getiteld; "Een besluit om een Openbare Bibliotheek te stichten en voor altijd te bewaren." Het beheer van de bibliotheek was de verantwoordelijkheid van de Gouverneurs, en de Curatoren : dat waren de aartsbisschoppen van de Kerk van Ierland van Armagh en Dublin, de dekens van St. Patricks en Christ Church, de Provoost van Trinity College en vier andere Gouverneurs ex officio, wier ambt wegviel met het tot stand komen van de Ierse Staat in 1922. Eén van deze was de Lord Chancellor (kanselier) en nog kortgeleden heeft de regering, op aanvraag van de Gouverneurs, de Chief Justice (president van het hooggerechtshof) aangesteld als gouverneur. De gouverneurs en de curatoren stellen dan een conservator en een Adjunct Conservator aan, en de huidige bekleders zijn Muriel McCarthy, M.A., L.L.D. en de Eerwaarde C.R.J. Bradley, M.A.

Er zijn vier grote verzamelingen bestaande uit 25.000 boeken die stammen uit de 16e, 17e en het begin van de 18e eeuw. Zoals te verwachten is er een grote verzameling liturgische werken, missalen, brevieren, getijdenboeken en bijbels gedrukt in bijna alle mogelijke talen, heel wat theologie en religieuze strijdschriften. Maar deze verzamelaars waren mensen die hongerden naar kennis en de variatie in onderwerpen is verrassend groot. Er zijn boeken over geneeskunde, recht natuurwetenschap, reizen, scheepvaart, wiskunde, muziek, landmeten en klassieke literatuur in elke verzameling. Een aparte zaal is voorbehouden aan boeken en tijdschriften in verband met Ierse geschiedenis, gedrukt gedurende de laatste honderd jaar.

De belangrijkste verzameling is de Bibliotheek van Edward Stillingfleet (1635-1699) die bisschop was van Worcester. In 1705 betaalde Narcissus Marsh 2.500 pond voor deze bibliotheek van bijna 10.000 boeken. Zij omvat boeken, gedrukt door enkele van de vroegste Engelse drukkers: Berthelet, Daye, Fawkes, Notary, Pynson, Siberch, Wolfe en Wynkyn de Worde. In een psalmboek, gedrukt door Richard Pynson in Londen in 1524, geplakt op de binnenzijde van de omslag staat een aflaat uitgegeven door Thomas Wolsey en Kardinaal Campeggio die een oproep deden voor giften voor de Kathedraal van Hereford. Het heeft nog altijd zijn oorspronkelijke gestempelde band versierd met de Tudor roos en de druivenbladeren.

Aartsbisschop Marsh liet al zijn boeken na aan zijn bibliotheek, maar zijn grote collectie oosterse manuscripten liet hij na aan de Bodleian Bibliotheek. Hij was vooral geïnteresseerd in wetenschap, wiskunde en muziek en vele van zijn wiskundige boeken hebben uitgebreide annotaties van hem. Marsh verzamelde ook boeken in het Hebreeuws, Arabisch, Turks en Russisch, Deze laatste zijn interessante en zeldzame voorbeelden van vroeg Russische drukkunst. In één Hebreeuws boek, gedrukt in Italië in 1491, schreef Marsh, bijna driehonderd jaar geleden: "Liber rarissimus" (zeldzaam boek).

Dr. Elias Bouhéreau, een hugenootse vluchteling die uit Frankrijk vluchtte in 1685 werd de eerste bibliothecaris. Zijn boeken, die hij aan de bibliotheek naliet, hebben betrekking op Protestantse theologie en geloofsstijd en op de Universiteit van Saumur waar hij studeerde. Er zijn enkele zeer mooie voorbeelden van vroeg Europese drukkunst. Een exemplaar van "Le Rommant de la Rose", gedrukt in Parijs door Galliot du Pré, is nog in zijn oorspronkelijke band.

John Stearne (1660-1745), Bisschop van Clogher, vermaakte zijn boeken aan Marsh in 1745. Deze gelijken op andere collecties, maar ertussen bevond zich één van de mooiste boeken van de bibliotheek in, Cicero’s "Brieven aan zijn Vrienden" gedrukt in Milaan in 1472.

Buiten deze vier collecties, zijn er nog een driehonderdtal manuscripten in de bibliotheek. Het belangrijkste is een deel van de Levens van Ierse Heiligen, daterend van rond 1400 en in het Latijn geschreven. Er is de Sarum Processional dat in de 15e eeuw aan de Kerk van St. John the Evangelistin in Dublin, toebehoorde. Het bevat een belangrijk stuk middeleeuws drama, het Bezoek aan het Graf, in de rite van de Paasweek.

Aartsbisschop Marsh was verantwoordelijk voor de voorbereiding van de druk van Bisschop Bedells vertaling van het Oude Testament in het lers; het werd voor het eerst gepubliceerd in Londen in 1685 met de hulp en de aanmoediging van de grote wetenschapsman Robert Boyle. Twee delen van Bedell’s oorspronkelijke vertaling bevinden zich in de bibliotheek, het derde deel en de Apocriefen bevinden zich in de Universiteitsbibliotheek in Cambridge.

De muziekmanuscripten bevatten 17e eeuwse partituurboeken en een boek met unieke vingerzettingen voor luitmuziek, dat teruggaat tot het einde van de 16e eeuw. Een boek van Elisabethiataanse dichtkunst bevat een gedicht aan Koningin Elizabeth door Sir William Raleigh. Er zijn eveneens manuscripten verzameld of gecompileerd door Dudley Loftus, meestal met betrekking tot Ierland.

Als Deken van St. Patrick’s was Jonathan Swift de gouverneur van de bibliotheek en woonde de jaarlijkse visitaties bij, gedurende vele jaren. In de "Geschiedenis van de Rebellie" van Clarendon zijn er uitgebreide annotaties terug te vinden, meestal beledigende verwijzingen naar de Schotten, vanwege de rol die ze speelden tijdens het oproer.

Muriel McCarthy, M.A., LL.D.

Vertaling: Victor De Raeymaeker.

Opening Hours

Maan., Wo., Dond., Vrij.:10 uur-13 uur, 14 uur-17 uur.

Zaterdag: 10.30 uur - 13 uur.

Dinsdag, Zondag: Gehele dag gesloten.

Telefoon: Bibliotheek (01)4543511, Boekbinderij (01)4544609

Email: keeper@marshlibrary.ie